Một trong những câu hỏi thường gặp khi giao dịch chứng quyền có bảo đảm là: “Sau khi mua, khi nào tôi được bán?”. Việc nắm rõ quy tắc thanh toán/bù trừ là yếu tố quan trọng để lên kế hoạch giao dịch hiệu quả. Tại Việt Nam, chứng quyền có bảo đảm áp dụng quy tắc thanh toán T+1.5 — quy định thời điểm nhà đầu tư được phép bán chứng quyền sau khi mua.
Hiểu về Thanh toán T+1.5
Thị trường chứng khoán Việt Nam áp dụng cơ chế thanh toán T+1.5 đối với chứng quyền có bảo đảm. Điều này có nghĩa là: nếu bạn mua chứng quyền vào ngày T (ngày giao dịch), bạn chỉ có thể bán kể từ phiên chiều của ngày T+1.5 (tức sau một ngày rưỡi giao dịch).
Quy tắc quan trọng
Nếu bạn mua chứng quyền hôm nay, bạn chỉ được bán từ phiên chiều của ngày T+1.5 (tính theo ngày giao dịch). Đây là quy định đặc thù của thị trường Việt Nam đối với chứng quyền có bảo đảm.
Ví dụ thực tế
Dưới đây là một ví dụ để bạn hình dung rõ cơ chế T+1.5:
Ví dụ: Mua vào Thứ Hai
- Ngày mua (T): Thứ Hai
- Bạn mua chứng quyền vào Thứ Hai (dù ở phiên sáng hay phiên chiều).
- T+1: Thứ Ba
- Thứ Ba là ngày giao dịch trọn vẹn đầu tiên sau ngày mua. Bạn chưa thể bán trong ngày này.
- T+1.5: Phiên chiều Thứ Tư
- Bạn được phép bán chứng quyền kể từ phiên chiều Thứ Tư — thời điểm chu kỳ thanh toán T+1.5 hoàn tất.
Vì sao điều này quan trọng
Hiểu rõ quy tắc T+1.5 giúp bạn chủ động trong giao dịch và quản trị rủi ro, cụ thể:
- Chiến lược giao dịch: Bạn cần tính yếu tố “không thể bán ngay” vào kế hoạch vào/ra lệnh, đặc biệt nếu giao dịch ngắn hạn.
- Quản trị rủi ro: Vì không thể thoát vị thế ngay lập tức, bạn phải sẵn sàng nắm giữ tối thiểu 1.5 ngày giao dịch và chấp nhận rủi ro biến động trong khoảng thời gian này.
- Kế hoạch thanh khoản: Nếu bạn cần xoay vòng vốn nhanh, hãy cân nhắc thời điểm mua để tránh “kẹt” vị thế trong chu kỳ T+1.5.
- Tuân thủ quy định: Nếu đặt lệnh bán trước thời điểm T+1.5, hệ thống giao dịch sẽ từ chối lệnh do chứng quyền chưa “về” tài khoản để được phép bán.
Thêm ví dụ
Ví dụ theo ngày giao dịch
Mua Thứ Ba → Bán phiên chiều Thứ Năm
T (Thứ Ba) + 1.5 = phiên chiều Thứ Năm
Mua Thứ Tư → Bán phiên chiều Thứ Sáu
T (Thứ Tư) + 1.5 = phiên chiều Thứ Sáu
Mua Thứ Năm → Bán phiên chiều Thứ Hai
T (Thứ Năm) + 1.5 = phiên chiều Thứ Hai (không tính Thứ Bảy/Chủ nhật)
Mua Thứ Sáu → Bán phiên chiều Thứ Ba
T (Thứ Sáu) + 1.5 = phiên chiều Thứ Ba (không tính Thứ Bảy/Chủ nhật)
Giờ giao dịch
Nắm rõ khung giờ giao dịch giúp bạn chọn thời điểm đặt lệnh phù hợp và tối ưu chất lượng khớp lệnh. Thị trường chứng khoán Việt Nam vận hành theo lịch giao dịch như sau:
Lịch giao dịch trong ngày
- ATO (At The Open)
- 09:00 ~ 09:15 - Nên hạn chế giao dịch
- Phiên sáng (khớp lệnh liên tục)
- 09:15 ~ 11:30 - Khung giờ giao dịch khuyến nghị
- Nghỉ trưa
- 11:30 ~ 13:00 - Thị trường tạm ngừng giao dịch
- Phiên chiều (khớp lệnh liên tục)
- 13:00 ~ 14:30 - Khung giờ giao dịch khuyến nghị
- ATC (At The Close)
- 14:30 ~ 14:45 - Nên hạn chế giao dịch
Hạn chế giao dịch trong ATO và ATC
ATO (At The Open): 09:00 ~ 09:15 - Phiên xác lập giá mở cửa
ATC (At The Close): 14:30 ~ 14:45 - Phiên xác lập giá đóng cửa
Lưu ý: Ở một số thời điểm, nhà tạo lập thị trường có thể hạn chế/không đặt lệnh trong ATO và ATC. Vì vậy, nhà đầu tư nên ưu tiên giao dịch trong khung giờ khớp lệnh liên tục để có thanh khoản và chênh lệch giá mua–bán (spread) tốt hơn.
Những điều cần lưu ý
Lưu ý
- • Chỉ tính ngày giao dịch (không tính cuối tuần và ngày nghỉ lễ).
- • Bạn chỉ được bán từ phiên chiều của T+1.5 (không áp dụng cho phiên sáng).
- • Ưu tiên giao dịch trong phiên khớp lệnh liên tục (09:15–11:30 và 13:00–14:30) để thanh khoản tốt hơn.
- • Hạn chế giao dịch trong ATO (09:00–09:15) và ATC (14:30–14:45) vì thanh khoản có thể kém hơn.
- • Quy tắc T+1.5 là quy định áp dụng tại Việt Nam và có thể khác giữa các thị trường.
- • Nên cập nhật quy định/ngoại lệ mới nhất từ công ty chứng khoán nơi bạn giao dịch.
Lập kế hoạch giao dịch
Khi lập kế hoạch giao dịch chứng quyền, hãy luôn đưa yếu tố T+1.5 vào chiến lược. Cụ thể:
- Xác định “cửa sổ thoát”: Ghi rõ thời điểm bạn được phép bán (phiên chiều T+1.5) và chủ động theo dõi trên lịch giao dịch.
- Đánh giá rủi ro nắm giữ bắt buộc: Chỉ mở vị thế khi bạn chấp nhận được việc phải nắm giữ tối thiểu 1.5 ngày giao dịch.
- Theo dõi tài sản cơ sở: Biến động của tài sản cơ sở trong giai đoạn chờ bán có thể ảnh hưởng mạnh đến giá chứng quyền, đặc biệt với sản phẩm có đòn bẩy cao.
- Thiết lập cảnh báo: Cài đặt cảnh báo giá/nhắc việc để sẵn sàng hành động ngay khi đến thời điểm được phép bán.
Hiểu đúng và chuẩn bị trước cho quy tắc T+1.5 là điều cần thiết để giao dịch chứng quyền hiệu quả tại Việt Nam. Khi đưa quy định này vào kế hoạch vào/ra lệnh và quản trị rủi ro, bạn sẽ chủ động hơn trong quyết định giao dịch và hạn chế những tình huống bị động do không thể bán ngay sau khi mua.